Tahlil öncesi hazırlık: doktorunun söylediklerini not etmek

Doktorun bir tahlil istedi; muayeneden çıkarken "Aç mı gelecektim, ilacımı alacak mıydım?" diye düşünmeye başladın. Tahlil öncesi talimatlar çoğu zaman hızlıca söylenir ve tahlil günü geldiğinde akılda kalmamış olabilir. Bu yazıda doktorunun söylediklerini kaybetmemek için sade bir hazırlık notu tutmayı anlatıyoruz.

Tahlil öncesi talimatları neden not etmelisin?

MedlinePlus, bazı tahlil sonuçlarının yediğin içtiğin, kullandığın ilaçlar ya da yaptığın egzersiz gibi etkenlerden etkilenebildiğini ve bu yüzden talimatlara uymanın önemli olduğunu anlatıyor. Talimatlar tahlile göre değişir; bir yakınının yaptığı hazırlık senin tahlilin için geçerli olmayabilir.

NHS de hazırlık gerekip gerekmediğini doktorunun ya da hemşirenin söyleyeceğini belirtiyor. Yani doğru bilgi internette değil, tahlili isteyen kişide. Senin işin, söylenenleri doğru ve eksiksiz yanına almak.

Muayenede çoğu zaman birçok şey aynı anda konuşulur: yeni bir ilaç, bir sonraki kontrolün tarihi, bir sevk ve tahlil. Bu kadar bilginin arasında "Sabah aç gel" gibi kısa bir cümleyi kaçırmak çok kolaydır. Talimatı yanlış hatırlamak, tahlilin yeniden yapılması gibi can sıkıcı sonuçlar doğurabilir; bu da hem zaman hem de yeniden iğne demektir.

Not tutmak kaygıyı da azaltabilir. Tahlil sabahı "Acaba yanlış mı hatırlıyorum?" diye düşünmek yerine notuna bakarsın ve güne daha sakin başlarsın.

Tahlil istendiğinde sorulacak 6 soru

Muayene bitmeden ya da tahlil randevusunu alırken şu soruların cevaplarını yazmaya çalış:

1. Hangi tahliller isteniyor? Adlarını, mümkünse istem kâğıdındaki yazılışıyla not et.
2. Aç gelmem gerekiyor mu? Gerekiyorsa ne kadar süre ve bu sürede su içip içemeyeceğini sor.
3. İlaçlarımı ve takviyelerimi nasıl kullanayım? Kullandığın her şeyi söyle; tahlil sabahı ne yapman gerektiğini doktoruna sor.
4. Kaçınmam gereken başka bir şey var mı? Örneğin ağır egzersiz, alkol ya da sigara.
5. Tahlil nerede ve ne zaman yapılacak? Randevu gerekiyor mu, hangi saatler uygun?
6. Sonuçlar ne zaman çıkar, kiminle konuşacağım? Sonuçlar için ayrı bir kontrol randevusu gerekiyor mu?

Cevapları yazarken kısaltma kullanmaktan çekinme, ama kendi notunu tahlil sabahı da anlayabileceğinden emin ol. Bir cevap sana belirsiz geldiyse orada sor: "Su da içmeyecek miyim?", "Sabah ilacım hangisi oluyor?" gibi sorular gereksiz değildir. Doktorun ya da hemşiren talimatları yazılı veriyorsa o kâğıdın fotoğrafını çekip notunun yanına koymak da iyi bir yöntem.

MedlinePlus, doktorun özellikle söylemedikçe hiçbir ilacı bırakmamanı vurguluyor. Bir talimattan emin değilsen kendi başına karar verme; doktoruna ya da eczacına danış. Randevuya genel hazırlık için doktor randevusuna giderken yanına alman gereken 7 not yazısı da işine yarayabilir.

Hazırlık notunu nasıl yazarsın?

Hazırlık notu uzun olmak zorunda değil. Tahlil gününe ait tek bir kayıt, birkaç satırla yeter:

• Tarih ve yer: Tahlil günü, saati ve adresi.
• İsteyen doktor: Adı ve tahlili neden istediği, tek cümleyle.
• Talimatlar: Doktorunun söylediği şekliyle, yoruma kapılmadan. Örneğin açlık süresini saat olarak söylediyse o rakamı aynen yaz.
• İlaç notu: İlaçların hakkında ne söylendiyse, söylendiği gibi.
• Yanına alacakların: Tahlil istem kâğıdı, kimlik ve sigorta bilgisi, gerekiyorsa gözlüğün.

Düzenli aralıklarla tahlil yaptırıyorsan her seferinde aynı başlıkları kullanmak işini kolaylaştırır. Bir sonraki tahlilde geçen seferki notuna bakıp "O zaman da aç gitmiştim, ilacımı sonra almıştım" diye hatırlarsın; yine de talimatların değişebileceğini unutma ve her seferinde doktoruna teyit ettir. Bir yakının adına tahlile gidiyorsan, örneğin yaşlı bir ebeveyninle, hazırlık notunu birlikte yazmak ikinizin de aynı bilgiye sahip olmasını sağlar.

Notu, söylenenleri duyduğun anda yazmak en iyisi. Eve dönünce hatırladıklarını yazmak yerine muayene odasında ya da hemen çıkışta birkaç satır almak, ayrıntıların kaybolmasını önler. Randevudan sonra notlarını düzenlemenin genel yolunu doktor randevusundan sonra notlarını düzenlemenin 5 adımı yazısında anlattık.

Tahlil günü ve sonrası

NHS, kan alma işleminin genellikle kısa sürdüğünü; iğneden çekiniyorsan bunu personele söyleyebileceğini ya da yanında birini getirebileceğini anlatıyor. Bu da notuna eklenebilecek küçük bir hatırlatma.

• Bir talimata tam uyamadıysan, örneğin yanlışlıkla bir şey yediysen, bunu tahlilden önce görevliye söyle. MedlinePlus da bu konuda açık olmayı öneriyor.
• Tahlilin yapıldığı saati ve dikkatini çeken bir durum olduysa onu not et; bir sonraki tahlilde bu küçük ayrıntılar işine yarayabilir.
• Sonuçların ne zaman çıkacağını yaz. NHS'e göre sonuçlar birkaç gün ile birkaç hafta arasında çıkabilir; beklediğin süre geçtiyse sormaktan çekinme.

Tahlil sabahı yola çıkmadan önce notuna son bir kez bak: istem kâğıdı çantanda mı, talimatlara uydun mu, randevu saati doğru mu? Laboratuvarda sıra beklerken telefonunda sorulabilecek sorular için hazırladığın kısa bir liste de işine yarar; örneğin sonuçlara nereden ulaşacağını orada öğrenebilirsin.

Sonuçları yorumlamak doktorunun işidir. Sonucu saklarken hangi tarihte, kimin istediğini ve doktorunla ne konuştuğunu da yazmak işini kolaylaştırır. Sonuçları düzenli tutmak için tahlil sonuçlarını düzenli saklamanın 6 yolu yazısına bakabilirsin. Tahlilden sonra beklenmedik ya da kötüleşen bir belirti olursa doktoruna başvur; ciddi bir durumda bulunduğun ülkenin acil yardım hattını ara.

Oveluni ile tahlil gününe hazırlanmak

Oveluni, ilaç planlarını, günlük kayıtlarını ve kontrollerini tek yerde tutabileceğin kişisel bir kayıt uygulaması. Tahlil gününü diğer kontrollerinin yanında görmek ve doktorunun talimatlarını aynı yere not etmek, o sabah aradığını bulmanı kolaylaştırır. Oveluni tanı koymaz ve sonuç yorumlamaz; tahlil ve ilaçlarınla ilgili sorular için her zaman doktorun ve eczacın yanında. Oveluni App Store'da yakında.

Kaynaklar

1. MedlinePlus: How to Prepare for a Lab Test
2. NHS: Blood tests