İlaç kullanım günlüğü nasıl tutulur? 8 maddelik kontrol listesi

"Hangi ilacı ne zaman aldım?" sorusu, birden fazla ilaç kullanırken ya da bir kürün ortasındayken şaşırtıcı derecede zorlaşır. Doktorun "son bir ayda düzenli aldın mı?" diye sorduğunda hafızadan verilen cevap çoğu zaman tahmine dönüşür. Bu yazıda ilaç kullanım günlüğünün ilaç listesinden farkını, günlüğe girmesi gereken sekiz maddeyi ve bu kaydı güncel tutmanın pratik yollarını bulacaksın.

İlaç listesi mi, kullanım günlüğü mü?

İkisi sık karıştırılır ama farklı işler görür. İlaç listesi, şu anda kullandığın her şeyin fotoğrafıdır: reçeteli ilaçlar, reçetesiz alınanlar, vitaminler ve takviyeler. Doktora ya da eczacıya gittiğinde "neler kullanıyorsun?" sorusunun cevabı bu listedir.

Kullanım günlüğü ise zamana yayılır: hangi gün, hangi saatte, hangi ilacı aldın ya da atladın, o sırada ne fark ettin. Liste "ne"yi, günlük "ne zaman ve nasıl"ı anlatır. En kullanışlı düzen ikisini yan yana tutmaktır: üstte güncel liste, altında günlük kayıtlar.

Günlük kimseye hesap vermek için değil, kendine ve doktoruna doğru bilgi vermek için tutulur. "Aldım sanırım" yerine "salı sabah atladım" diyebilmek, görüşmede gerçekten işe yarayan tek şeydir. Bir dozu kaçırdığında önce ne yapacağını ve bunu neden kaydetmen gerektiğini atlanan ilaç dozunu kaydetmenin 5 nedeni yazısında anlattık.

Günlüğe girecek 8 madde

Aşağıdaki liste kâğıt defter ya da uygulama fark etmeksizin işe yarar. Hepsini her gün doldurman gerekmez; ilk beş madde ilaç başına bir kez girilir, kalanlar günlük kayda eklenir.

1. İlacın adı. Kutudaki yazımıyla, kısaltmadan. Aynı ilacın farklı markaları olabileceği için etken maddeyi de yanına not etmek karışıklığı önler.
2. Doz ve biçim. Reçetende ya da kutuda yazan miktar ve biçim: tablet, damla, şurup, sprey. Buraya yalnızca doktorunun ya da eczacının söylediğini yazarsın; kendi hesabını değil.
3. Planlanan saatler. Günde kaç kez ve hangi saatlerde. Doktorun ya da eczacın bir açıklama verdiyse onu da aynı satıra ekle.
4. Başlangıç ve bitiş tarihi. Sürekli kullanılan ilaçta başlangıç tarihi yeter; kür biçimindeki ilaçlarda bitiş tarihi de şart. Böylece "kaç gün kaldı?" sorusu her seferinde hesaba dönüşmez.
5. Kim yazdı, ne için. İlacı yazan doktor ve hangi durum için kullandığın. Birden fazla doktora gidiyorsan bu satır görüşmelerde zaman kazandırır.
6. Alındı / atlandı işareti ve gerçek saat. Günlüğün kalbi burası. Her dozu aldığın anda işaretle; atladıysan onu da yaz. Gerçek saat planlanandan farklıysa farkı not et.
7. Gözlemler. O gün fark ettiğin bir şey: mide rahatsızlığı, uyku hâli, ilacı başka bir ilaçla birlikte almış olmak gibi. Yorum yapmadan, gördüğün gibi yaz; yorumu doktorun yapar.
8. Kalan miktar ve yenileme tarihi. Haftada bir kutuya bakıp not etmek, ilacın hafta sonu bitmesini engeller.

Listeye alerjilerini ve geçmişte kötü tepki verdiğin ilaçları da bir satırla eklemek iyi olur; her yeni ilaçta sorulacak ilk şeylerden biridir.

Günlüğü güncel tutmanın 4 anı

Günlüğün değeri güncelliğinde. Dört an var ki bunlarda birkaç dakika ayırmak yeter:

• Yeni ilaç başladığında: listeye ekle, başlangıç tarihini yaz, planlı saatleri gir.
• Bir ilaç bittiğinde ya da bırakıldığında: satırı silme, bitiş tarihini yaz. Geçmiş kayıtlar ileride "bunu ne zaman kullanmıştım?" sorusunu cevaplar.
• Doktorun dozu ya da saati değiştirdiğinde: eski satırı kapat, yeni satır aç. Üstünü çizip düzeltmek aylar sonra karışıklık yaratır.
• Her doktor ve eczane ziyaretinden sonra: listeyi birlikte gözden geçir; eczacın listedeki bir eksiği fark edebilecek ilk kişidir.

Birden fazla ilacı aynı günde yönetiyorsan saatleri karıştırmamanın 5 yolu yazısı bu günlüğü tamamlar. Vitamin ve takviyelerini de düzenli takip etmek istersen vitamin ve takviye takibi için 6 ipucu yazısına bakabilirsin.

Günlüğü doktora ve eczacıya götürmek

Günlüğün en çok işe yaradığı yer muayene odasıdır. Görüşmeye giderken şunları yanına al:

• Güncel ilaç listesi; vitaminler ve takviyeler dahil.
• Son birkaç haftanın alındı/atlandı kayıtları. Atlanan dozları saklama; doktorun düzeni sana göre ayarlamak için bunu bilmek ister.
• Gözlem notların ve bunlarla ilgili soruların.

Aynı listeyi eczaneye giderken de yanında bulundur. Reçetesiz bir ürün alırken eczacın listene bakarak sana çok daha iyi yardımcı olur.

Görüşmeye hazırlanırken doktor randevusuna giderken yanına alman gereken 7 not yazısındaki düzen, ilaç günlüğüyle birlikte iyi çalışır. Bir dozu kaçırdığında ne yapacağını ise günlükten değil, doktorundan ya da eczacından öğren; cevap ilaca göre değişir.

Sık yapılan 5 hata

• Kısaltma kullanmak. Kendi uydurduğun kısaltmalar aylar sonra sana bile bir şey söylemez.
• Takviyeleri yazmamak. Vitaminler, bitkisel ürünler ve reçetesiz ağrı kesiciler de listeye girer.
• Bitmiş ilacı silmek. Geçmiş, günlüğün en değerli kısmıdır.
• "Herhâlde aldım" diye işaretlemek. Emin değilsen kayıt yok bırakmak daha dürüst ve daha yararlıdır.
• Günlüğü birden fazla yerde tutmak. Buzdolabındaki kâğıt, çantadaki defter ve telefondaki not birbirini tutmaz. Tek bir yer seç.

Hatırlamanın kendisi sorunsa, ilaç saatini unutmamak için 9 yöntem yazısı günlükten önce gelen adımı anlatır.

Bu günlüğü Oveluni'de nasıl tutarsın?

Oveluni'de yukarıdaki sekiz maddenin çoğu iki kayıt tipine sığar. Bugün ekranındaki Hızlı ekle menüsünden Yeni ilaç planı ile ilacın adını, miktarını, planlı saatlerini ve başlangıç-bitiş tarihlerini girersin; ilk ilaç planını 3 adımda kurma rehberi bunu adım adım gösterir.

• İlaç kullanım kaydı: Her dozu aldığında ya da atladığında Hızlı ekle'den işaretlersin; gözlemlerini Bir not olarak aynı güne eklersin.
• Özetler: Seçtiğin dönemde ilaç kullanımı alındı, atlandı ve kayıt yok olarak ayrı ayrı görünür.
• PDF raporu: 7, 30 ya da 90 günlük aralığı ve ilaç kategorisini seçip raporu doktoruna götürebilirsin; "Notları dahil et" varsayılan olarak kapalıdır, istersen açarsın.

Oveluni yalnızca senin girdiğin planı ve kayıtları gösterir; doz hesaplamaz, ilaçlar hakkında yorum yapmaz. İlaçlarınla ilgili her soru için doktoruna ya da eczacına danış. Uygulama App Store'da yakında.

Kaynaklar

1. MedlinePlus: İlaçlarını düzenli tutmak (ABD Ulusal Tıp Kütüphanesi, İngilizce)
2. NIA: Yaşlandıkça ilaçları güvenle kullanmak (ABD Ulusal Yaşlanma Enstitüsü, İngilizce)