Vitamin ve takviyeleri takip etmek: düzen için 6 ipucu

D vitamini, demir, omega-3 ya da bir multivitamin... Takviyeler çoğu zaman “ilaç sayılmaz” diye listenin dışında kalır. Sonra hangisini ne zamandan beri kullandığını, bugün alıp almadığını hatırlamak zorlaşır. Bu yazıda vitamin ve takviyelerini düzenli takip etmek için 6 pratik ipucu ve kaydına neler yazabileceğini bulacaksın.

Takviyeleri neden ayrıca takip etmelisin?

İngiltere'nin sağlık servisi NHS, çoğu insanın ihtiyaç duyduğu vitamin ve mineralleri çeşitli ve dengeli beslenmeyle alabileceğini, bazı kişilerin ise ek takviyeye ihtiyaç duyabileceğini belirtiyor. Yani takviye herkes için aynı değil; kimin neye ihtiyacı olduğu kişiden kişiye değişir.

ABD Ulusal Tıp Kütüphanesi'nin sağlık sitesi MedlinePlus ise takviyelerin ilaçlarla aynı testlerden geçmek zorunda olmadığını hatırlatıyor ve kullandığın her takviyeyi sağlık çalışanına söylemeni öneriyor. Bunu yapabilmenin en kolay yolu, elinde güncel bir liste olması.

Düzenli bir kayıt şu durumlarda işine yarar:

• Doktor ya da eczacı “Başka ne kullanıyorsun?” diye sorduğunda eksiksiz yanıt vermek için.
• Aynı içeriği iki farklı üründen almadığından emin olmak için.
• Bir takviyeye ne zaman başladığını ve ne zaman bıraktığını hatırlamak için.
• Yoğun günlerde bugün alıp almadığını kontrol etmek için.

Başlamadan önce: doktoruna ya da eczacına danış

Takviyeler reçetesiz satılabilir, ama bu onların herkes için uygun olduğu anlamına gelmez. Bazı takviyeler kullandığın ilaçlarla etkileşebilir; hamilelik, emzirme ya da bir ameliyat öncesi gibi dönemlerde ise ayrıca dikkat gerekebilir. Hangi takviyenin, ne kadar ve ne zaman kullanılacağına doktorunla ya da eczacınla birlikte karar ver.

Ürünün etiketindeki kullanım bilgisini oku ve önerilenden fazlasını kendi başına kullanma. Bir takviyeye başladıktan sonra beklenmedik bir değişiklik fark edersen bunu not et ve doktoruna ya da eczacına anlat. Bu yazı sana ne kullanman gerektiğini söylemez; yalnızca kullandıklarını düzenli takip etmene yardımcı olur.

Takviyeleri düzenli kullanmak için 6 ipucu

1. Tek bir liste tut. Reçeteli ilaçların, reçetesiz ilaçların, vitaminlerin ve bitkisel ürünlerin hepsini aynı listede topla. Ayrı ayrı listeler, en çok ihtiyaç duyduğun anda eksik kalır.
2. Ürün adını tam yaz. “Vitamin” yerine kutunun üzerindeki adı ve içeriği yaz. Böylece aynı içeriğe sahip iki ürünü fark etmen kolaylaşır.
3. Var olan bir alışkanlığa bağla. Takviyeyi kahvaltı, akşam yemeği ya da diş fırçalama gibi her gün yaptığın bir şeyle eşleştir. Hangi zamanın uygun olduğunu ise etikete ve doktorunun ya da eczacının söylediklerine göre belirle.
4. Görünür bir yerde tut. Kutuyu her gün gördüğün, ama çocukların ulaşamayacağı bir yerde sakla. Göz önünde olan şey daha az unutulur.
5. Hatırlatma kur. Telefonundaki ya da kullandığın uygulamadaki hatırlatma, yoğun günlerde düzeni korumanın en basit yoludur.
6. Ayda bir listeni gözden geçir. Bıraktığın takviyeleri listeden çıkar, yenilerini ekle. Doktor randevusundan önce yapılan kısa bir kontrol, görüşmeyi çok daha verimli kılar.

Takviye kaydına neler yazılır?

Kaydı uzun tutmak zorunda değilsin. Amaç, birkaç ay sonra listene baktığında neyi neden kullandığını hemen anlayabilmek. Şu birkaç bilgi çoğu zaman yeterlidir:

• Ürün adı ve içeriği: Kutunun üzerinde yazdığı gibi.
• Kimin önerdiği: Doktorun, eczacın ya da kendi kararın.
• Başlangıç tarihi: Ve varsa planlanan bitiş tarihi.
• Kullanım düzeni: Doktorunun ya da eczacının söylediği ya da etikette yazan şekilde; kendi tahminini değil.
• Fark ettiğin değişiklikler: Mide rahatsızlığı, uyku ya da enerji gibi gözlemlerin. Bunları yorumlamaya çalışma; olduğu gibi yaz ve görüşmede anlat.

Bu kayıt, ilaç listenin doğal bir parçası olur. Birden fazla ilaç kullanıyorsan saatleri karıştırmamak için birden fazla ilaç kullanırken saatleri karıştırmamanın 5 yolu yazısına, hatırlatma fikirleri için ilaç saatini unutmamak için 9 yöntem yazısına da bakabilirsin.

Plan değiştiğinde kaydı nasıl güncellersin?

Takviye düzeni zamanla değişebilir. Doktorun bir takviyeyi bırakmanı ya da farklı bir ürüne geçmeni önerebilir; bazen de bir kutu biter ve yenisini almak birkaç gün gecikir. Bu tür değişiklikleri kaydına yansıtmak, listenin güvenilir kalmasını sağlar.

• Bir takviyeyi bıraktığında: Listeden tamamen silmek yerine bitiş tarihini yaz. Aylar sonra “Bunu daha önce kullanmış mıydım?” sorusunun yanıtı hazır olur.
• Ürün değiştirdiğinde: Yeni ürünün adını ve başlangıç tarihini ayrı bir satır olarak ekle. Eski ve yeni ürünü karıştırmazsın.
• Ara verdiğinde: Kutunun bittiği ya da bilerek ara verdiğin günleri kısa bir notla belirt. Boş günlerin nedenini sonra hatırlamak zordur.
• Seyahatte: Yanına alacağın takviyeleri listene göre hazırla ve saat dilimi değişiyorsa düzenini doktoruna ya da eczacına sor.

Değişikliklerin hiçbirini kendi başına yapmak zorunda değilsin. Emin olmadığın her durumda eczacına sormak, hem hızlı hem de güvenilir bir yoldur. Hamileysen, bu düzeni hamileliğe uyarlamak için Hamilelikte vitamin takibi: ilaç ve takviye kaydını düzenlemek yazısına bakabilirsin.

Takviyeleri Oveluni'de nasıl takip edersin?

Oveluni'de bir takviyeyi, diğer ilaçların gibi Yeni ilaç planı ile ekleyebilirsin. Plan adımlarında adı ve türü yazar, tekrar düzenini, saatleri, miktarı ve başlangıç tarihini girersin. Uygulamanın da hatırlattığı gibi bu, girdiğin plandır; tıbbi doğrulama değildir.

• Hatırlatmalar: İlaç hatırlatmalarını açarak takviyen için iPhone'unda ya da Apple Watch'unda bildirim alabilirsin.
• Kullanım kaydı: İlaç kullanım kaydı ile o gün aldığını ya da atladığını işaretleyebilirsin.
• Özetler: Seçtiğin dönemde alındı, atlandı ve kayıt yok günlerini bir bakışta görürsün.
• Gizlilik: Bildirimlerde ilaç isimlerinin görünmesini istemiyorsan “İlaç isimlerini gizle” seçeneğini açabilirsin.

Planlarını ilk kez kuruyorsan Oveluni'de ilk ilaç planını 3 adımda kurma rehberi işini kolaylaştırır. Takviyelerinle ilgili her kararı ise doktorunla ya da eczacınla birlikte ver.

Kaynaklar

1. MedlinePlus: Besin takviyeleri (İngilizce)
2. NHS: Vitaminler ve mineraller (İngilizce)