Ebeveyninin ilaçlarını takip etmek: aile için 6 öneri

Sabah tansiyon ilacı, öğlen başka bir hap, akşam bir takviye... Annenin ya da babanın ilaçları çoğaldıkça hangisinin ne zaman alındığını, hangisinin bitmek üzere olduğunu izlemek ailece zorlaşabilir. Bu yazıda ebeveyninin ilaçlarını onunla birlikte takip etmek için 6 düzen önerisini ve daha fazla destek gerekebileceğini gösteren işaretleri bulacaksın.

Önce ebeveyninle konuş

İlaç düzenine yardım etmek, ebeveyninin yerine karar vermek anlamına gelmez. Onun sağlığı ve ilaçları hakkında söz hakkı önce onundur. Bu yüzden ilk adım, nasıl bir yardım istediğini birlikte konuşmaktır.

• Hangi konularda zorlandığını sor: saatleri hatırlamak mı, ilaçları ayırt etmek mi, eczaneye gitmek mi?
• Hangi bilgileri seninle paylaşmak istediğini ve randevularına katılmanı isteyip istemediğini öğren.
• Kendi başına yapabildiği şeyleri ondan almamaya özen göster; amaç bağımsızlığını korumak.

İlaçlarla ilgili bir konuyu konuşmak onu rahatsız ediyorsa üstüne gitmek yerine başka bir gün yeniden açabilirsin. Sakin ve yargılamayan bir dil, iş birliğini kolaylaştırır.

Konuşmayı bir sorun üzerinden değil, ortak bir plan üzerinden açmak da işe yarar. “İlaçlarını birlikte bir listeye yazalım, doktora giderken elimizde olsun” gibi bir öneri, “İlaçlarını karıştırıyorsun” demekten çok daha kolay kabul görür. Kararları birlikte verdiğinizde düzen de ona ait olur ve daha uzun sürer.

Aile için 6 ilaç düzeni önerisi

ABD Ulusal Tıp Kütüphanesi'nin sağlık sitesi MedlinePlus, bakım verenler için ilaç yönetimini anlatan sayfasında düzenli bir liste, eczacıyla iş birliği ve ilaçların bitmemesi için önceden plan yapmanın önemine dikkat çekiyor. Bu önerileri kendi ailene göre uyarlayabilirsin:

1. Güncel bir ilaç listesi hazırla. Reçeteli ve reçetesiz ilaçları, vitaminleri, bitkisel ürünleri ve takviyeleri yaz. Her birinin yanına ne için kullanıldığını, hangi doktorun önerdiğini ve doktorunun belirttiği kullanım bilgisini ekle. Alerjileri de unutma.
2. Listeyi kutularla karşılaştır. Evdeki ilaç kutularını listeyle tek tek karşılaştır. Artık kullanılmayan ya da tarihi geçmiş ilaçları ne yapacağınızı eczacıya sor.
3. Eczacıyla iş birliği yap. Mümkünse ilaçları hep aynı eczaneden almak, eczacının bütün listeyi görmesini kolaylaştırır. Haftalık ilaç düzenleyicisi, büyük puntolu etiketler ya da yutmakta zorlanılan ilaçlar konusunda da eczacıya danışabilirsin.
4. Yenileme tarihlerini takvime yaz. Reçete yenileme ve ilaç alma tarihlerini önceden not et. İlaçlar bitmek üzereyken değil, birkaç gün önceden harekete geçmek son dakika telaşını önler.
5. Randevulara hazırlıklı git. Ebeveynin isterse kontrollerine eşlik et. Listeyi ve sormak istediğiniz soruları yanınızda götürün; doktorun söylediği değişiklikleri hemen listeye işleyin.
6. İş bölümünü netleştir. Kardeşler ya da diğer yakınlar arasında kimin listeyi güncelleyeceğini, kimin eczaneye gideceğini ve kimin randevulara katılacağını konuşun. Yük tek kişide kalmadığında düzen daha uzun sürer.

Listeyi kâğıtta mı, telefonda mı tutacağınıza ebeveyninin alışkanlıklarına göre karar verin. Önemli olan biçim değil, listenin güncel olması ve gerektiğinde herkesin aynı bilgiye bakmasıdır. Liste ne kadar sade olursa, ebeveyninin onu kendi başına kullanması da o kadar kolaylaşır.

Daha fazla destek gerekebileceğini gösteren işaretler

Bazı durumlar, ebeveyninin ilaç düzeninde daha fazla desteğe ihtiyaç duyabileceğini gösterebilir. Bunları fark ettiğinde kendi başına bir değişiklik yapmak yerine durumu onun doktoruyla ya da eczacısıyla konuş:

• Bir ilacın alınıp alınmadığını sık sık hatırlayamamak.
• Kutuları ya da etiketleri okumakta zorlanmak.
• Birden fazla doktordan ilaç kullanmak ve hangisinin hangi doktordan geldiğini karıştırmak.
• Evde aynı ilacın birden fazla kutusunun birikmesi.

Hastaneden taburcu olmak, yeni bir doktora gitmek ya da bir ilacın değişmesi gibi dönemler de dikkat ister. Böyle zamanlarda eski ve yeni ilaç listesini yan yana koyup hangi ilacın devam ettiğini, hangisinin bırakıldığını doktoruna ya da eczacısına sorarak netleştirin. Değişikliği listeye işlemeyi aynı gün yapmak karışıklığı önler.

Bir ilacın yanlışlıkla iki kez alındığından şüpheleniyorsan ya da ne yapacağından emin değilsen hemen eczacısına ya da doktoruna danış. Ani bilinç bulanıklığı, nefes darlığı ya da bayılma gibi ciddi bir durumda vakit kaybetmeden bulunduğun ülkenin acil yardım hattını ara.

Uzaktan destek olmak

Her aile aynı şehirde yaşamaz. Uzaktaysan da düzene katkı verebilirsin:

• İlaç listesinin güncel bir kopyasını sende tut ve randevulardan sonra birlikte gözden geçirin.
• Haftada bir kısa bir telefonla “Bu hafta nasıl gitti, eksik bir şey var mı?” diye sor.
• Yenileme tarihlerini kendi takvimine de yaz ve yaklaştığında hatırlat.
• Yakında yaşayan biriyle iletişimde kal; kimin neyi üstlendiğini bilin.

Hatırlatma alışkanlıkları için ilaç saatini unutmamak için 9 yöntem yazısındaki fikirleri ebeveyninle birlikte deneyebilirsiniz.

Birden fazla ilaç kullanan biri için saatleri düzenlemenin başka yollarını birden fazla ilaç kullanıyorsan saatleri karıştırmamanın 5 yolu yazısında, kayıt tutmayı ise ilaç kullanım günlüğü kontrol listesinde bulabilirsin. Bakım vermek yorucu olabilir; kendine de dinlenme zamanı ayırmayı ve gerektiğinde yardım istemeyi unutma.

Oveluni ile ebeveyninin kendi düzeni

Oveluni, iPhone için kişisel bir kayıt uygulamasıdır; aile hesabı yoktur ve kayıtlar uygulamanın kurulu olduğu iPhone'da saklanır. Ebeveynin iPhone kullanıyorsa, onun onayıyla kendi telefonunda Yeni ilaç planı kurmasına yardım edebilirsin. Hatırlatmalar onun iPhone'una ve varsa Apple Watch'una gelir.

Ebeveynin ilacını aldığında Hızlı ekle menüsündeki İlaç kullanım kaydı ile alındı ya da atlandı diye işaretleyebilir. Özetler'de bu kayıtlar alındı, atlandı ve kayıt yok olarak görünür. Bir doktor görüşmesinden önce birlikte PDF raporu hazırlayabilirsiniz. Bildirim Gizliliği'ndeki “İlaç isimlerini gizle” seçeneği de ilaç adlarının kilit ekranında görünmemesini sağlar. Kayıtlar onun iPhone'unda kalır; neyi seninle paylaşacağına o karar verir. Oveluni App Store'da yakında.

Kaynaklar

1. MedlinePlus: Bakım verenler için ilaç yönetimi (İngilizce)
2. MedlinePlus: Bakım verenler (İngilizce)