Sağlık kayıtlarını dışa aktarmak ve silmek: kontrol sende

Bir sağlık uygulamasına aylarca ilaç saatlerini, regl günlerini ve notlarını yazdıktan sonra bir gün şu soru akla gelir: Bu kayıtları dışarı almak ya da tamamen silmek istesem ne olur? Bu yazıda dışa aktarmanın iki farklı biçimini, kayıtların bir sunucuda durduğunda sahip olduğun hakları ve silmeden önce yapman gereken kısa kontrolü anlatıyoruz.

Kayıtlarının kontrolü neden sende olmalı?

Sağlık kayıtları kişiseldir. İçlerinde ilaç adları, döngü tarihleri, ruh hâli notları ve doktor görüşmeleri olabilir. Bu bilgileri bir uygulamaya yazman, onların artık uygulamaya ait olduğu anlamına gelmez.

Hayat değişir ve kayıtlarla ne yapmak istediğin de değişir. Bazen bir doktora son üç ayı göstermek istersin. Bazen telefon değiştirirsin. Bazen de bir dönemi geride bırakıp o kayıtların artık durmasını istemezsin. Her üç durumda da işini kolaylaştıran şey aynıdır: kayıtlarının nerede durduğunu ve onları nasıl dışarı alıp sileceğini önceden bilmek.

Kayıtların nerede saklandığını hiç düşünmediysen önce sağlık verilerin nerede saklanıyor yazısına göz atabilirsin. Dışa aktarma ve silme seçenekleri büyük ölçüde bu sorunun cevabına bağlıdır.

Dışa aktarmak ne demek: rapor mu, yedek mi?

“Dışa aktar” sözcüğü uygulamalarda iki farklı işi anlatabilir. İkisinin amacı farklıdır, bu yüzden hangisine ihtiyacın olduğunu bilmek işini kolaylaştırır.

• Okunabilir rapor: Genelde PDF biçiminde, bir insanın okuyabileceği bir belgedir. Doktoruna götürmek, yazdırmak ya da kendi arşivinde saklamak için uygundur. Rapor, kayıtlarını uygulamaya geri yüklemek için tasarlanmamıştır.
• Yedek dosyası: Kayıtlarının uygulamanın tekrar okuyabileceği tam bir kopyasıdır. Yeni bir telefona geçerken ya da bir şeyler ters giderse kayıtlarını geri getirmek içindir. Okumak için değil, geri yüklemek için vardır.

Bir rapor oluştururken neyin içine gireceğine dikkat et. Tarih aralığını ve kategorileri seçebiliyorsan yalnızca gerekeni paylaş. Özel notlarını rapora eklemek zorunda değilsin. Yedek dosyası ise genelde her şeyi içerir; bu yüzden parolayla korunuyorsa parolayı emin olduğun bir yerde tutman gerekir.

Kısaca şöyle düşünebilirsin: Bir başkasına göstermek istiyorsan rapor, kayıtlarını kaybetmemek istiyorsan yedek. Telefon değiştirmeden ya da bir kaydı silmeden önce ikisinden birine ihtiyacın olup olmadığını sor. Dışa aktardığın dosyayı nereye kaydettiğini de not et; ortak bir bilgisayar, paylaşılan bir klasör ya da e-posta ekleri bu tür dosyalar için her zaman uygun bir yer olmayabilir.

Kayıtların bir sunucudaysa: erişim, taşıma ve silme

Bazı uygulamalar kayıtlarını kendi sunucularında tutar. Bu durumda verilerin yalnızca telefonunda değil, şirketin sistemlerinde de bulunur. Pek çok ülkede kişisel veriler için yasal haklar tanımlanmıştır. Örneğin İngiltere'nin veri koruma kurumu ICO, kişilerin belirli durumlarda bir kuruluştan verilerinin silinmesini isteyebileceğini anlatıyor.

ICO'nun açıklamalarına göre bu tür taleplerde şunlar öne çıkıyor:

• Silme hakkı: Verinin toplandığı amaç için artık gerekmediği ya da verdiğin onayı geri çektiğin gibi durumlarda silinmesini isteyebilirsin. Bu hak her durumda mutlak değildir; kuruluşun veriyi yasal olarak saklaması gereken durumlar olabilir.
• Veri taşınabilirliği: Bir kuruluşa kendin verdiğin bilgileri yaygın, makinece okunabilir bir biçimde isteyebilirsin. Verini almak onu otomatik olarak silmez; silme ayrı bir taleptir.
• Yazılı talep: Talebi sözlü de iletebilirsin ama yazılı yapmak elinde bir kayıt kalmasını sağlar. Kuruluşun genelde bir ay içinde yanıt vermesi beklenir.

Haklar ülkeden ülkeye değişebilir. Bu yüzden kullandığın uygulamanın gizlilik politikasında “verilerimi nasıl silerim” bölümünü okumak iyi bir başlangıçtır. Kayıtlar yalnızca telefonunda duruyorsa iş daha basittir: silme ve dışa aktarma doğrudan senin elindedir. Bu durumda bir kuruluşa talep göndermen gerekmez; ama yedeğini ve silme kararını da kendin yönetirsin.

Silmeden önce 5 adımlık kontrol

Kayıt silmek çoğu zaman geri alınamaz. Acele etmeden şu adımlardan geçmek sonradan pişmanlığı önler:

1. Neyi silmek istediğine karar ver. Tüm kayıtları mı, yalnızca bir tarih aralığını mı, yoksa tek bir kategoriyi mi? Çoğu zaman her şeyi silmek gerekmez.
2. Gizlemek yetiyor mu, düşün. Bir alanı yalnızca görmek istemiyorsan gizlemek ya da arşivlemek yeterli olabilir. Silmek ayrı ve daha kesin bir adımdır.
3. Önce bir kopya al. İleride bu kayıtlara ihtiyaç duyma ihtimalin varsa önce bir yedek ya da rapor oluştur. Yedekleme seçeneklerini sağlık kayıtlarını buluta koymadan yedeklemenin 5 yolu yazısında anlattık.
4. Kapsamı gözden geçir. Onaylamadan önce silinecek tarihleri ve kategorileri bir kez daha oku. Bağlı kayıtların da silinip silinmeyeceğine bak.
5. Eski kopyaları unutma. Uygulamadan silmek, daha önce dışa aktardığın dosyaları silmez. O dosyaları da kaldırmak istiyorsan bulundukları yere ayrıca bak.

Oveluni'de dışa aktarmak ve silmek

Oveluni kayıtlarını bu iPhone'da saklar; otomatik bulut yedeği ya da analitik takibi yoktur. Uygulamanın kendi ifadesiyle: “Neyi dışa aktaracağına veya sileceğine sen karar verirsin.” Bu seçeneklere herhangi bir sekmenin sağ üstündeki dişliden açılan Ayarlar'daki Veri Gizliliği bölümünden ulaşırsın.

Raporlar ve dışa aktarma ile seçtiğin tarihler ve kategoriler için PDF raporu oluşturursun; notlar başlangıçta dahil edilmez. Yedekle / geri yükle ile tüm kayıtlarını seçtiğin parolayla şifrelenen bir yedek dosyasına kaydedebilirsin; bu parolayı Oveluni kurtaramaz. Abonelik sona erdiğinde kayıtlarına ne olduğunu Oveluni Premium bitince kayıtlar rehberinde anlattık.

Kayıtları sil ile silinecek tarih aralığını ve kategorileri seçersin. Bu işlem geri alınamaz ve daha önce dışa aktardığın yedek dosyalarını silmez. Bir ilacı silmek yerine İlacı arşivle dersen geçmişi korunur; bir takip alanını gizlemek de kayıtlarını silmez. Aboneliğin sona erdiğinde de kayıtlarını görüntüleyebilir, dışa aktarabilir ve silebilirsin. Tüm özellikleri Özellikler sayfasında bulabilirsin. Oveluni App Store'da yakında.

Kaynaklar

1. ICO: Verilerinin silinmesini isteme hakkı (İngilizce)
2. ICO: Veri taşınabilirliği hakkı (İngilizce)